رنگين کمان

کلوت و کلوتک

این پدیده ها در مرکز یا حوضه های انتهایی چاله های داخلی فلات ایران به وجود می آیند.بسیاری از حوضه های مذکور کولابها و یا دریاچه هایی را در پست ترین نقطه ی خود تشکیل داده اند .در مرکز این قسمت ها گل نرم متراکم و فشرده ،که حاصل رسها و سیلتهای حمل شده توسط آب و باد در دوره ی خشکی اخیر هستند ،ته نشین شده است.در این سطوح پوشش گیاهی بوته ای به صورت پراکنده می روید و در حدفاصل آنها زمین برهنه است.از این رو فرسایش کاوشی باد در قسمتهای فاقد گیاه ،به تدریج شیارهایی در امتداد جهت وزش باد ایجاد می نماید و محل بوته ها به صورت پشته های برجسته ای باقی می ماند که در ترکستان و در اصطلاح جهانی به آن "یاردانگ "و در ایران "کلوتک " می گویند.

نمونه های بسیاری از این لند فرمها را در بخش انتهایی رود شور بیرجند (در لوت )،شرق فهرج ،و در سیستان می توان مشاهده نمود.

نمونه وسیعتر و حجیم تر این پدیده معروف به "کلوت "است که اصطلاحی بلوچی است.بهترین و جالبترین نمونه کلوت ها در دنیا در دشت لوت (100 کیلومتری شرق کرمان )وجود دارد .که از لحاظ شکل ناهمواری شامل تپه ها و رشته های مستقل و موازی و راهروهای بین آنها می باشد. این راهروها توسط بادهای مخرب مورد حمله قرار گرفته و در نهایت گالیهایی را خلق نموده اند.

در بخشی از کلوتها منظره ی عمومی این تپه ها و راهروهای طویل و موازی ،شبیه بناها و کاخهای ویران شده و مخروبه ای است که به دلیل شباهتشان به یک شهر ویرانه ،در اصطلاح محلی "شهر (تخیلی )لوت "گفته می شود.

جهت این تپه ها و دالان های موازی آنها در امتداد شمال غربی –جنوب شرقی بوده ،و منطبق با مسیر بادهای غالب منطقه است.

طبق نظر دکتر فرج الله محمودی ؛منشا پیدایش کلوتها ،فرسایش مشترک آب و باد می باشد که با ایجاد شیارهایی در رسوبات ریزدانه ی اواسط سنوزوئیک به وجود آمده اند.

نوشته شده در ۱ اردیبهشت ۱۳۸۸ساعت ۳:٠۳ ‎ب.ظ توسط نسرین نظرات ()


Design By : Pichak