رنگين کمان

گنبدهای نمکی

 

 

گنبدهای نمکی حاصل بالا آمدن توده های نمک از میان نهشته های رسوبی می باشند. نمک ها هنگام بالا آمدن ، طبقات رسوبی روی خود را نیز بالا می آورند یا آن را کنار می زنندوبدین ترتیب به صورت یک عارضه نقش موثری در شکل ناهمواری پیدا می کنند.

ساختمان گنبدهای نمکی از دو بخش تشکیل شده است:

یکی هسته مرکزی که از نمک است و دیگری سنگهای رسوبی اطراف آن.

پراکندگی گنبدهای نمکی در ایران:

گنبدهای نمکی در بیشتر نقاط ایران از جمله حاشیه و داخل دشت کویر ، جنوب قزوین ، اطراف قم ، شمال غربی زنجان ، اطراف آوج ، جنوب سمنان و گرمسار ، جنوب میانه ، شمال غربی لوت ، دامغان ، مشرق تبریز ، نیشابور ، حاشیه خلیج فارس در استانهای ساحلی و فارس و همچنین داخل خلیج فارس دیده می شوند.

مهمترین تجمع اصلی این عارضه در دو ناحیه زاگرس جنوب شرقی و شمال دشت کویر است.

منشا گنبدهای نمکی زاگرس ، حوضه تبخیری هرمز ( مربوط به پرکامبرین ) و منشا گنبدهای نمکی دشت کویر و آذربایجان ، رسوبهای تبخیری نئوژن ( میوسن ) می باشند.

منشا گنبدهای نمکی

چگونگی عمل و حرکت نمک به سمت بالا و خلاف جهت نیروی جاذبه زمین کاملا روشن نیست . عده ای نیروهای زمین ساختی را عامل اصلی حرکت و جابجایی نمک می دانند.

قرار گیری برخی از گنبدهای نمکی در کنار گسلها (زاگرس میانی ) به خوبی این ارتباط را نشان می دهد.

گروهی نیز عامل بالا آمدن نمک را اختلاف چگالی نسبی نمک و سنگ های رسوبی اطراف می دانند.

منشا گنبدهای نمکی ایران را به هر دو عامل نسبت می دهند. مثلا منشا گنبدهای نمکی جنوب ایران (زاگرس ) بیشتر نتیجه دخالت زمین ساخت است . به طوری که حدود 75 گنبد از 111 گنبد نمکی شناخته شده زاگرس در کنار گسلها قرار دارند.

منبع :کتاب ژئومورفولوژِی ایران      دکتر محمود علایی طالقانی

نوشته شده در ۳٠ اردیبهشت ۱۳۸٧ساعت ٤:٤٦ ‎ب.ظ توسط نسرین نظرات ()


Design By : Pichak