رنگين کمان

حافظ ابرو (وفات 834) شهاب‌الدين عبدا... بن لطف ا... بهداد ديني خوافي معروف به حافظ ابرو از مورخان بزرگ ايران در اواخر قرن هشتم و اوايل قرن نهم هجري قمري (دوره تيموريان) به شمار مي‌رود. حافظ ابرو در اواسط قرن هشتم هجري قمري در شهر هرات به دنيا آمد; وي در كودكي به همراه والدينش به همدان مهاجرت كرد و در اين شهر به تحصيل علوم ادبي معمول پرداخت. شهاب‌الدين در اوايل جواني به خدمت امير تيمور گوركاني درآمد و تيمور با مشاهده علم و فضل اين جوان او را مورد توجه خود قرار داد به گونه‌اي كه حافظ ابرو پيوسته ملتزم ركاب شاه بود و در سفرهاي جنگي تيمور به حلب و دمشق نيز او را همراهي نمود. حافظ ابرو پس از مرگ تيمور مورد التفات شاهرخ قرار گرفت و در زمره اصحاب خاص اين شاه و فرزند هنرمندش بايسنقر ميرزا درآمد. اين مورخ شهير در سال 834 در زنجان بدرود حيات گفت و در اين شهر به خاك سپرده شد. وي در طول مدت زندگاني خويش بيشتر سرگرم فعاليت‌هاي علمي وادبي و تأليف كتب تاريخي و جغرافيايي بود و اگرچه مورخي درباري به شمار مي‌رفت ولي در كتابهاي خود امانت و انصاف را رعايت نمود و در ضبط وقايع و صحت گفتار شهره خاص و عام بود. سبك نگارش اين دانشمند گرانقدر روان و عادي از تكلف است و برخلاف ساير مورخين عهد خود از به كاربردن استعارات و تشبيهات پيچيده و مغلق خودداري و بر شيوه ساده‌نويسي تأكيد نموده است. حاصل عمر اين مورخ بزرگ چند كتاب ارزشمند در تاريخ و جغرافي است كه جملگي از منابع مهم عهد تيموري به شمار مي‌روند. ــ مهم‌ترين اثر حافظ ابرو مجمع التواريخ سلطاني است كه در چهار جلد به رشته تحرير درآمده است و جلد چهارم آن موسوم به زبده التواريخ اغلب به كل اين دوره اطلاق مي‌شود. اين كتاب تاريخ عمومي جهان را از خلقت آدم تا پايان سال 830 ه. ق (دوره سلطنت شاهرخ) در بر مي‌گيرد. حافظ ابرو اين كتاب را به نام شاهزاده بايسنقر ميرزا پسر شاهرخ تدوين و به او هديه نمود. ــجغرافيا ديگر كتاب مشهور حافظ ابرو است كه بدستور شاهرخ از سال 817 ه. ق نگارش آن را آغاز كرد و در سال 823 ه. ق به پايان رسانيد. اين كتاب حاوي اطلاعات جغرافيايي مهمي شامل ممالك ربع مسكون و درياها و رودهاو كوهها و بيابانها و سپس حكام و سلاطين فارس و كرمان است. مورخ در جلد دوم اين كتاب در مورد ايالت خراسان از ابتداء هجوم اعراب مسلمان تا دوره سلطنت شاهرخ تيموري اطلاعات مهمي را ارائه نموده است. ــ ذيل جامع التورايخ رشيدي اثر ديگر اين مورخ است كه مؤلف در ادامه كتاب خواجه رشيد فضل‌ا همداني، حوادث دوره بين غازان خان تا وقايع تيمور را به رشته تحرير درآورده است. وي اين كتاب را به شاهرخ هديه كرده است. هر يك از كتب حافظ ابرو بيان كننده سعي و تلاش وافر اين دانشمند برجسته در روشن نمودن زواياي تاريك تاريخ ايران زمين مي‌باشد. اين نويسنده شهير با بنيان نهادن اصل صداقت گفتار ودقت در ثبت تاريخ و مكان وقايع و بررسي اسناد تاريخي معتبر شيوه علمي تاريخ نگاري را در ايران وساير كشورهاي مشرق زمين به پيشرفت قابل ملاحظه‌اي رساند. دانشمندان معاصر حافظ ابرو را يكي از افتخارات بزرگ ادب و هنر ايران دانسته‌اند.
منابع :

۱- رضايي، عبدالعظيم: تاريخ ده هزار ساله ايران (3 جلد)، تهران، اقبال، 1377.

۲- رازي، عبدا...: تاريخ كامل ايران، تهران، اقبال، 1377. 3-پيگولو سكايا و ديگران: تاريخ ايران از دوران باستان تا پايان سده هجد

نوشته شده در ۱٤ اردیبهشت ۱۳۸٦ساعت ۱٠:٤٩ ‎ق.ظ توسط نسرین نظرات ()


Design By : Pichak