رنگين کمان

مناطق بزرگی از کره ی زمین یا بر روی کمربند زلزله قرار گرفته اند ،یا اینکه بر روی خط زلزله واقع شده اند .بنابراین ،در امتداد همین کمربند خط شکستگیها و سطح گسستگیهایی در پوسته زمین بوجود آمده است که اغلب فعال هستند .در نظام شهرسازی سنتی چون این مسائل زیاد مورد توجه نبود ،از این رو مردم در مکان یابی سکونتگاهی بیشتر به مسائل و اشکال ظاهری از قبیل چشم انداز خوب ،پوشش گیاهی و آب اهمیت می دادند و به مسائلی چون زمین شناسی و ژئومورفولوژی اصلا توجه نمی شد .

همچنین در قدیم ایجاد و توسعه ی سکونتگاهها و خانه ها معمولا به وسیله افراد محلی ،بدون توجه به اثرات تخریبی زلزله طراحی و اجرا می گردید.

با گذشت زمان بتدریج در ساختن بناها بویژه بناهای تاریخی از مصالحی چون آجر که از سابقه ی تقریبا دیرینه ای برخوردار است .و در طراحی و ساخت آنها اغلب از روش تجربی استفاده شد که از هیچگونه پایه و اساس علمی برخوردار نیبستند.استفاده از روش های تجربی موجب گردید که در ساختن بناها بویژه ابنیه تاریخی از دیوارهای فوق العاده ضخیمی استفاده کنند.از این رو ،به هنگام وقوع زمین لرزه ها اغلب این آثار تاریخی بیشترین صدمه را دیده و ویران می شدند.

زمین لرزه ها به ساختمان های مختلف آسیب های گوناگونی و در درجات متفاوت وارد می سازند.مهمترین عواملدر آسیب پذیری ساختمان ها در برابر زلزله ،شامل وزن زیاد ساختمان ،مقاومت کم مصالح در برابر کشش و فشار ،عدم بهم پیوستگی کامل اجزای ساختمان و ضعف اتصالات ،کیفیت ضعیف اجزای ساختمان و بالاخره از دست رفتن مقاومت ساختمان در اثر گذشت زمان است.

زمین لرزه ها در ساختمان ها در جهات مختلف ،مانند عرضی ،طولی و قایم ،ارتعاشاتی را بوجود می آورد که در اثر آن :

1-تمام ساختمان همراه با اشیا موجود در آن به هنگام زلزله به ارتعاش در آیند.

2-حرکات زلزله در جهات مختلف ساختمان به صورت رفت و برگشت می باشد ،در یک زمین لرزه ممکن است چندین رفت و برگشت در ثانیه رخ دهد و تعداد این رفت و برگشت ها نیز به ویژگیهای زلزله و شرایط ساختمانی بستگی دارد.

3-زلزله در پوسته زمین ایجاد شتاب و حرکت می کند و از این طریق نیروهای جنبشی در جرم ساختمان ایجاد می گردد .این نیروها رو به افزایش می گذارند .به این جهت ،استفاده از مصالح سبک در ساختمان ها ،موجب کاهش نیروها به وسیله زلزله می گردد.

4-ارتعاشات قائم و اثرات آنها بر ستون های قائم سبب می گردد که بار قائم ستونها در لحظات مختلف زمین لرزه کاهش و افزایش یابد.

5-اغلب بار ساختمان بر روی دیوارها و ستون ها است که برای تحمل بار قائم ساختمان در نظر گرفته شده است .لیکن بر اثر نیروهای جانبی ناشی از زلزله باید خمش و برش را نیز تحمل کنند. شرایط تنش نیز در آنها لحظه به لحظه متغیر است. بنابراین ،در برابر زلزله ساختمان ها نه تنها باید بار قایم ساختمان را تحمل نمایند ،بلکه باید در برابر نیروهای کششی و فشاری (برشی) نیز به اندازه کافی مقاومت داشته باشند.

6-میرائی (Dampiny) و قدرت ضربه گیری ساختمان هرچه بیشتر باشد ،شتاب موثر بر جرم ساختمان کمتر است و در نتیجه نیروی وارده بر ساختمان رو به کاهش می گذارد.

7-چگونگی خسارات وارده بر ساختمان ها تابعی است از مقاومت گسیختگی اجزا ساختمان که نیروی زلزله را تحمل می کند .بنابراین ،زمین لرزه ها با توجه به ویژگیهای آنها ،مصالح بکاربرده در ساختمان ها و مقاومت آنها و همچنین سیستم اتصال بین عناصر ساختمان ،خساراتی را ببار می آورند.

منبع :کتاب ژئومورفولوژی مناطق شهری مولف :دکتر محمد حسین نادر صفت

 

نوشته شده در ٢۳ اردیبهشت ۱۳۸۸ساعت ۱۱:٤٥ ‎ق.ظ توسط نسرین نظرات ()


Design By : Pichak